Meaning of Atasi Pushpa Sankasam

అతసీ  పుష్ప సంకాశం హార నూపుర శోభితమ్ |

రత్న కంకణ కేయూరం కృష్ణం వందే జగద్గురుమ్ ||

atasī  puṣpa saṃkāśaṃ hāra nūpura śobhitam |

ratna kaṃkaṇa keyūraṃ kṛṣṇaṃ vaṃde jagadgurum ||

अतसी  पुष्प संकाशं हार नूपुर शोभितम् |

रत्न कंकण केयूरं कृष्णं वंदे जगद्गुरुम् ||

ప్రతిపదార్థం

అతసీ పుష్ప సంకాశం = అవిసె పువ్వు వలె నీల వర్ణంలో ప్రకాశించేవాడు;

హార =   ముత్యాల/రత్నాల హారములతోను; నూపుర = కాాలి అందెలతోను:

శోభితమ్ = ప్రకాశిస్తున్నవాడు; రత్న = రత్నాలు పొదిగిన;

కంకణ = గాజులు/రత్నాల కడియములు:

కేయూరం = భుజకీర్తులు (భుజభూషణాలు) ధరించినవాడు;

కృష్ణం = అటువంటి శ్రీకృష్ణుడికి, జగద్గురుమ్ = సమస్త లోకాలకు గురువైనవాడికి,

వందే = నమస్కరిస్తున్నాను / వందనం చేస్తున్నాను.

తాత్పర్యముః

అవిసె పువ్వు వర్ణమువలె మనోహరమైన నల్లని/నీల మేఘ వర్ణంతో ప్రకాశిస్తూ, మెడలో రత్నహారాలు, కాళ్ళకు అందెలు, చేతులకు రత్నాలు పొదిగిన కడియాలు మరియు భుజకీర్తులతో శోభిల్లుతున్నవాడు, జగత్తు అంతటికీ జగద్గురువైన శ్రీకృష్ణునికి నేను భక్తితో నమస్కరిస్తున్నాను.

Word-To-Word Translation:

Atasī-puṣpa-saṃkāśam (Atasī = flax/linseed flower + Puṣpa = flower + Saṃkāśam = resembling/shining like) – He who shines with the rich blue-purple color of the flax flower. 

Hāra-nūpura-śobhitam (Hāra = necklace/garland + Nūpura = anklets + Śobhitam = adorned/beautified) – He who is beautifully adorned with necklaces and anklets.

Ratna-kaṅkaṇa-keyūram (Ratna = jewels/gem-studded + Kaṅkaṇa = bangles/bracelets + Keyūram = armlets) – He who wears gem-studded bangles and armlets.  Kṛṣṇam – To Lord Krishna.  Vande – I bow / I salute.  Jagadgurum – To the teacher/guru of the entire universe.

Summary / Meaning) 

"I bow to Lord Krishna, the teacher of the entire universe, whose divine complexion shines like the blue Atasi (flax) flower, who is beautifully adorned with necklaces and anklets, and who wears gem-studded bracelets and armlets."

पद-विशेष अर्थ (शब्दार्थ)

• अतसीपुष्पसंकाशम् (अतसी = अलसी/तिसी का फूल + पुष्प = फूल + संकाशम् = के समान चमकने वाले) – जिनका दिव्य वर्ण अलसी (तिसी) के नीले-बैंगनी फूल के समान भासमान है।  
• हारनूपुरशोभितम् (हार = गले का हार + नूपुर = पाजेब/पायल + शोभितम् = सुशोभित) – जो सुंदर हारों और नूपुरों (पायल) से सुशोभित हैं।  
• रत्नकंकणकेयूरम् (रत्न = रत्नों से जड़े + कंकण = कंगन/कड़े + केयूरम् = बाजूबंद) – जो रत्नों से जड़े हुए कंगन और बाजूबंद धारण किए हुए हैं।
• कृष्णम् – श्री कृष्ण को।  
• वंदे – मैं वंदना/प्रणाम करता हूँ।  
• जगद्गुरुम् – सम्पूर्ण जगत् के गुरु को।  

तात्पर्य (भावार्थ) "मैं समस्त जगत् के गुरु भगवान श्री कृष्ण को प्रणाम करता हूँ, जिनका श्याम वर्ण अलसी (तिसी) के सुंदर फूल के समान कांतिमान है, जो गले में सुंदर हार और चरणों में नूपुर (पायल) धारण किए सुशोभित हैं, तथा जिनकी भुजाओं में रत्नों से जड़े कंगन और बाजूबंद सुशोभित हैं।"  

 

This shloka is from Srikrishnashtakam written by Sri Adi Sankaracharya. In this shloka Lord Krishna is described as having the body color of that of the atasi flower (Botanical name: Linum Usitaissimum). Atasi has dark blue color. Atasi is called Flax or Linseed in English.  It is known for its fiber and the products are known as Linen.